ถ้าเลือดกำเดาไหล ให้ นั่งตัวตรง ก้มหน้าเล็กน้อย แล้วบีบปีกจมูกทั้งสองข้างต่อเนื่อง 10–15 นาที ระหว่างนั้นให้หายใจทางปาก วิธีนี้ใช้ปฐมพยาบาลเบื้องต้นได้ทั้งเด็กและผู้ใหญ่

วิธีห้ามเลือดกำเดาไหล 3 ขั้นตอน
- นั่งตัวตรงแล้วก้มหน้าเล็กน้อย หากมีเลือดไหลเข้าปาก ให้บ้วนออก การเงยหน้าอาจทำให้เลือดไหลลงคอและทำให้อาเจียนได้
- บีบส่วนที่นิ่มของจมูก ใช้นิ้วโป้งและนิ้วชี้บีบปีกจมูกทั้งสองข้างเข้าหากัน ตรงเหนือรูจมูกเล็กน้อย
- จับเวลา 10–15 นาที บีบค้างไว้โดยไม่ปล่อยมือเช็กระหว่างทาง และหายใจทางปาก ถ้าบีบต่อเนื่องครบ 15 นาทีแล้วเลือดยังไหล ให้ไปห้องฉุกเฉิน
เลือดกำเดาไหลแบบไหนควรไปห้องฉุกเฉิน?
ไปห้องฉุกเฉินทันทีหากมีอาการใดอาการหนึ่งต่อไปนี้
- บีบจมูกต่อเนื่องครบ 15 นาทีแล้วเลือดยังไหล
- เลือดออกมาก หรือกลืนเลือดลงไปจนอาเจียน
- รู้สึกอ่อนแรง เวียนหัว หรือหายใจลำบาก
- เลือดเริ่มไหลหลังศีรษะถูกกระแทก
แม้เลือดหยุดแล้ว ควรปรึกษาแพทย์หากเลือดกำเดาไหลบ่อย เด็กอายุต่ำกว่า 2 ปีมีเลือดกำเดาไหล หรือผู้ที่มีอาการกำลังใช้ยาต้านการแข็งตัวของเลือด เช่น วาร์ฟาริน หรือมีภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติ
หลังเลือดหยุดแล้ว ควรทำอย่างไร?
ในช่วง 24 ชั่วโมงแรก ควรงดสั่งน้ำมูก แคะจมูก แกะสะเก็ดในจมูก ยกของหนัก และออกกำลังกายหนัก รวมถึงเลี่ยงเครื่องดื่มร้อนและแอลกอฮอล์ เพื่อลดโอกาสเลือดออกซ้ำ
ทำไมเลือดกำเดาไหล?
เยื่อบุด้านในจมูกมีหลอดเลือดเล็ก ๆ อยู่ใกล้ผิว เมื่อเยื่อบุแห้ง ระคายเคือง หรือบาดเจ็บ หลอดเลือดเหล่านี้อาจแตกและทำให้เลือดกำเดาไหลได้ สาเหตุและปัจจัยที่พบได้มีดังนี้
- อากาศแห้งหรืออยู่ในห้องแอร์นาน ๆ เยื่อบุจมูกอาจแห้งและแตกง่ายขึ้น
- แคะจมูกหรือสั่งน้ำมูกแรง เล็บอาจขูดเยื่อบุ และการสั่งน้ำมูกแรงอาจทำให้หลอดเลือดเล็ก ๆ แตก
- เป็นหวัดหรือภูมิแพ้จมูก เมื่อเยื่อบุระคายเคืองหรือมีอาการคัดจมูก อาจมีเลือดออกได้ง่ายขึ้น
- จมูกถูกกระแทก เช่น หกล้มหรือโดนลูกบอลกระแทก อาจทำให้หลอดเลือดในจมูกบาดเจ็บ
- ยาบางชนิดหรือภาวะเลือดแข็งตัวผิดปกติ เช่น การใช้วาร์ฟารินหรือมีโรคฮีโมฟีเลีย อาจทำให้เลือดหยุดยากขึ้นหากมีเลือดออก
บางครั้งอาจหาสาเหตุไม่ได้ หากเลือดกำเดาไหลซ้ำบ่อย ควรพบแพทย์เพื่อประเมิน
คำถามที่พบบ่อย
ลูกเลือดกำเดาไหล ควรช่วยอย่างไร?
ให้ลูกนั่งก้มหน้าเล็กน้อย บอกให้หายใจทางปาก แล้วช่วยบีบส่วนที่นิ่มของจมูกพร้อมจับเวลา หากลูกอายุต่ำกว่า 2 ปี ควรให้แพทย์ประเมินแม้เลือดจะหยุดแล้ว
